وزن ایده‌آل یعنی چه و چرا فقط یک عدد نیست؟
وزن ایده‌آل یک عدد دقیق نیست، یک بازه است. فرمول‌های رایج از کجا آمده‌اند، جدول بازه سالم برای چند قد، و سه معیار دیگر که از عدد ترازو مهم‌ترند.
نوشته‌ی تیم محتوای رادیس فیت · انتشار: ۲۴ مهر ۱۴۰۵ · به‌روزرسانی: ۲۴ مهر ۱۴۰۵
«وزن ایده‌آل من چند کیلوست؟» یکی از پرتکرارترین پرسش‌هاست. جواب کوتاه این است که وزن ایده‌آل یک عدد نیست، یک بازه است، و جای تو در این بازه به ترکیب بدنت بستگی دارد.
وزن ایده‌آل یعنی چه؟
در پزشکی، وزن ایده‌آل یعنی بازه‌ای از وزن که در آن خطر بیماری‌های مرتبط با وزن، مثل بیماری قلبی و دیابت نوع ۲، کمترین است. این بازه برای هر قد چند کیلوگرم پهنا دارد و هر نقطه از آن می‌تواند برای یک نفر سالم باشد.
فرمول‌های وزن ایده‌آل از کجا آمده‌اند؟
فرمول‌هایی که یک عدد واحد می‌دهند (مثل فرمول‌های دواین، رابینسون، میلر و هموی) دهه‌ها پیش ساخته شده‌اند. مشهورترینشان، فرمول دواین، اصلاً برای تنظیم دوز دارو طراحی شده بود، نه برای تعیین هدف وزنی. این فرمول‌ها برای یک قد، عددهایی می‌دهند که چند کیلوگرم با هم فاصله دارند. همین اختلاف نشان می‌دهد هیچ‌کدام «عدد درست» نیست.
بازه سالم بر اساس قد
رایج‌ترین معیار امروزی، بازه شاخص توده بدنی ۱۸٫۵ تا ۲۴٫۹ است که سازمان جهانی بهداشت تعریف کرده. بازه وزن سالم برای چند قد:
| قد | بازه وزن سالم |
|---|---|
| ۱۶۰ سانتی‌متر | حدود ۴۷ تا ۶۴ کیلوگرم |
| ۱۷۰ سانتی‌متر | حدود ۵۳ تا ۷۲ کیلوگرم |
| ۱۸۰ سانتی‌متر | حدود ۶۰ تا ۸۱ کیلوگرم |
می‌بینی که برای قد ۱۷۰، بازه حدود نوزده کیلوگرم پهنا دارد. ماشین‌حساب وزن ایده‌آل بازه دقیق قد تو را نشان می‌دهد.
چه وقت این عددها گمراه‌کننده‌اند؟
- ورزشکاران و افراد عضلانی: عضله سنگین است. کسی که تمرین قدرتی منظم دارد ممکن است بالای بازه باشد و چربی کمی داشته باشد.
- سالمندان: با افزایش سن، عضله کم می‌شود. وزن «سالم» ممکن است چربی زیاد و عضله کم را پنهان کند.
- نژاد و جمعیت: کارشناسان سازمان جهانی بهداشت اشاره کرده‌اند که در جمعیت‌های آسیایی، خطر بیماری‌های متابولیک در شاخص توده بدنی پایین‌تری شروع می‌شود.
سه معیار مهم‌تر از وزن
- نسبت دور کمر به قد: دور کمرت کمتر از نصف قدت باشد. این معیار چربی خطرناک دور شکم را بهتر از وزن نشان می‌دهد.
- درصد چربی بدن: نشان می‌دهد وزنت از چه ساخته شده. ماشین‌حساب درصد چربی آن را با متر خیاطی تخمین می‌زند.
- توان بدنی: اینکه بتوانی بدون نفس‌نفس از پله بالا بروی، چند حرکت اسکات یا شنا بزنی و در طول روز انرژی داشته باشی، از هر عددی گویاتر است.
پس به‌جای دنبال کردن یک عدد، هدف را این‌طور بگذار: ماندن یا رسیدن به بازه سالم، با دور کمر مناسب و عضله کافی. برای رسیدن به آن، برنامه غذایی و برنامه ورزشی رادیس فیت کمکت می‌کنند.
منابع
- World Health Organization. Obesity: preventing and managing the global epidemic. Report of a WHO consultation. WHO Technical Report Series 894. Geneva; 2000.
- WHO Expert Consultation. Appropriate body-mass index for Asian populations and its implications for policy and intervention strategies. Lancet. 2004;363(9403):157–163.
- Pai MP, Paloucek FP. The origin of the "ideal" body weight equations. Ann Pharmacother. 2000;34(9):1066–1069.
- National Institute for Health and Care Excellence (NICE). Obesity: identification, assessment and management (CG189), waist-to-height ratio update. 2022.
این مطلب برای آگاهی عمومی است و جایگزین معاینه و نظر پزشک یا متخصص تغذیه نیست. اگر بیماری، آسیب‌دیدگی، بارداری یا شرایط خاصی داری، پیش از شروع با پزشک مشورت کن.
مطالب مرتبط
- درصد چربی بدن نرمال چقدر است؟ جدول برای زنان و مرداندرصد چربی بدن از وزن ترازو دقیقتر نشان می‌دهد بدنت در چه وضعی است. جدول بازههای نرمال برای زنان و مردان، روشهای اندازهگیری و اینکه هر عدد چه معنایی دارد.
- متابولیسم پایه چیست و چطور حساب می‌شود؟متابولیسم پایه انرژیای است که بدنت در حال استراحت کامل مصرف میکند. فرمول محاسبه آن، یک مثال عددی، تفاوتش با کالری روزانه و چند باور غلط رایج درباره «متابولیسم کند».
- کالریشماری برای مبتدیها؛ از کجا شروع کنیم؟کالریشماری لازم نیست سخت یا وسواسی باشد. یک روش هفتقدمی برای شروع، اشتباههایی که بیشتر مبتدیها می‌کنند و اینکه چرا ترازو هر روز عدد متفاوتی نشان می‌دهد.